...κ' η ποίησις είναι το καταφύγιο που φθονούμε

Αυτοκτονίες από Φιλολογία

2010-12-28T11:25:00.004+02:00

Ξεφυλλίζοντας το ηλεκτρονικό αρχείο λογοτεχνικών περιοδικών του ΕΚΕΒΙ, μπορεί κανείς να βρει σπουδαία πράγματα -- και όχι μόνο ιστορικού ενδιαφέροντος.

Έτσι, στο τεύχος 19-43 της Νέας Εστίας (1 Οκτωβρίου 1928) δημοσιεύεται επιστολή του Ν. Γιαννιού (η οποία φέρει τον τίτλο «Αυτοκτονίες από Φιλολογία»), η οποία αναφέρεται στην αυτοκτονία του Καρυωτάκη (ως παράδειγμα προς αποφυγή) και επικρίνει έντονα το περιοδικό και τις απόψεις που εξέθεσαν σε άρθρα τους, με αφορμή τον Κ., οι Πέτρος Χάρης, Τέλλος Άγρας και Κλ. Παράσχος (σε προηγούμενα τεύχη). Την επιστολή του Γιαννιού, μπορείτε να δείτε εδώ.

Ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα:

Αλλά τότε έχουμε μπροστά μας ένα παθολογικό φαινόμενο, μια αρρώστια της νεολαίας μας. Δεν πρόκειται ούτε για μεγάλη ποίηση ούτε για ολοκληρωτικό νιώσιμο της ζωής. Πρόκειται μάλλον για την άγουρη νιότη, που, προτού ζήσει πραγματικά, αρχίζει και ναρκώνεται κι αποχαυνώνεται με φιλολογικά χασίς και μορφίνες, κι ενώ νομίζει πως ζει ζωή ξέχωρη και διανοούμενη, δεν κάνει, παρά να κινείται μέσα στο στενό και δηλητηριασμένο ορίζοντα ενός φιλολογικού ατελιέ, μέχρις ότου εκφυλισθεί.

Για μια μετάφραση του Καρυωτάκη

2010-12-27T21:56:00.000+02:00

Για τις μεταφράσεις του Καρυωτάκη έχουν γραφτεί και ειπωθεί πολλά. Διάσημη είναι, σίγουρα, η μετάφραση του Spleen του Baudelaire (δείτε τη εδώ, πλάι πλάι με την απόδοση του Σημηριώτη). Στο αφιέρωμα στον Κ. του περιοδικού «Το Δέντρο» [Καλοκαίρι 2010] βρήκα μια πολύ εύστοχη ανάλυση της μετάφρασης του ποιήματος «Οι Τρεις» του Λενάου από τον Χάρη Ψαρρά («Η επίταση του σαρκασμου: Οι Τρεις του Λενάου δια στόματος Κ. Γ. Καρυωτάκη», σσ. 175-179). Σ' αυτό το κείμενο γίνεται αναφορά και στη μετάφραση του ίδιου ποιήματος από τον Δροσίνη. Και τις δύο μεταφράσεις, μπορείτε να βρείτε στο blog stavrovelonia. Ενδιαφέρουσα η αντιπαραβολή, νομίζω ότι λέει, και αυτή, πολλά για τις μεταφραστικές απόπειρες και επιλογές του Καρυωτάκη.

Στον Κ.Κ.

2010-12-23T15:02:00.001+02:00

Ξεφυλλίζοντας, τελευταία, το βιβλίο του Πέτρου Χαρτοκόλλη, Ιδανικοί Αυτόχειρες: Έλληνες λογοτέχνες που αυτοκτόνησαν (Εκδ. Εστία), έπεσα πάνω σε «ποιητικούς διαλόγους» που αγνοούσα. Παρουσιάζουν ενδιαφέρον, ειδικά οι νεότεροι. Όπως, π.χ., το ποίημα του Κώστα Γ. Παπαγεωργίου:

Στον Κ.Κ.

Ελάχιστα ωραιότερος από την ποίησή σου
Λίγο πιο ζωντανός από το πτώμα σου
Πάψε να υπνοβατείς στους στίχους μου
Ηλίθιε αυτόχειρα των παιδικών μου χρόνων.

Καρυωτάκης (Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος)

2010-11-05T18:05:00.000+02:00

ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ

Έφυγες. Μένει η πόρτα ανοιχτή
Κατάντικρυ στα ερέβη της αβύσσου.
Πίκρα και κούραση όλη σου η ζωή.
Η ποίηση; Ασχολία περιττή.
Κάθε προσπάθεια, τρέκλισμα μεθύσου

Όλα Χαμένα. Αργός απαυδημός
μαστιγώνει το νου, βαθιά πληγώνει
την άθλια σάρκα. Δίβουλος εχθρός --
γελοία φρεναπάτη ο στοχασμός
ξεσκίζει και χτιπάει και φαρμακώνει.

Κ' ύστερα; Τίποτε. Άσκοπη φυγή.
άδεια από νόημα κι άγονη εφροσύνη.
Δίψα θανάτου μάς καταπονεί.
Η γη, πεζή φροντίδα. Κ' οι ουρανοί --
-- χλεύη, που την οργή μας παροξύνει.

Δημοσιεύτηκε στη Νέα Εστία, τχ. 16-40, 15 Αυγούστου 1928.

Απηνής Καταδίωξις υπό του περίφημου Κίρκου

2010-03-31T12:58:00.000+03:00

Η είδηση της αυτοκτονίας του Καρυωτάκη, όπως την παρουσίασε η εφημερίδα ΣΚΡΙΠ, στο φύλλο της 26ης Ιουλίου 1928. Κοινός τόπος σε όλες η πολιτική δίωξη του ποιητή από τον υπουργό. Και βέβαια πάντα μέσα στο δωμάτιό του και με πυροβολισμό στο κεφάλι.

Καρυωτάκης και Γενιά του '30 (και πάλι ο Βαγενάς)

2010-03-30T10:45:00.000+03:00

Ο Νάσος Βαγενάς, ακαδημαϊκός-κριτικός-ποιητής, έχει ασχοληθεί συχνά με τον Καρυωτάκη. Σε πολλές επιφυλλίδες του, με τις οποίες ίσως ασχοληθώ κάποια στιγμή [ωρισμένως, κάποτε, όταν μου δοθεί η ευκαιρία...], έχει προσπαθήσει να δείξει την, κατά τη γνώμη του, εσφαλμένη άποψη μεγάλου μέρους της κριτικής για τη σχέση Καρυωτάκη και Γενιάς του '30. Έπεσα, λοιπόν, πάνω σε μια πρόσφατη επιφυλλίδα του, η οποία αναφέρεται μεν σε έναν εκ των κορυφαίων κριτικών της Γενιάς του '30, τον Καραντώνη, αλλά εστιάζει και πάλι στην άποψη που είχε ο τελευταίος για τον Καρυωτάκη. Προς το παρόν, αρκεί να επισημάνω ότι έχει ενδιαφέρον το γεγονός ότι ένας υπέρμαχος της Γενιάς του '30 [ποιητής και ο ίδιος] επιλέγει τον Καρυωτάκη προκειμένου να χτίσει τα δικά του επιχειρήματα για μια άλλη «ποιητική σχολή»., η οποία καθόρισε [και καθορίζει, εν πολλοίς] τα νεοελληνικά γράμματα για πολλές δεκαετίες.

Δείτε την επιφυλλίδα εδώ.

Ένα θύμα του Κύρκου

2010-03-28T18:33:00.000+03:00

Στις 27.07.1928 καταγράφει την είδηση της αυτοκτονίας του Καρυωτάκη η εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ. Σε ένα μονόστηλο, δεν παραλείπει να σημειώσει [στον υπέρτιτλο] ότι ο ποιητής υπήρξε θύμα του Κίρκου [sic]. Ο «τέλειος άνθρωπος» Καρυωτάκης έπεσε αναμφίβολα θύμα του «φαύλου» υπουργού και των διώξεών του.

Ατυχές θύμα του υπουργού

2010-03-15T22:28:00.003+02:00

Η είδηση για την αυτοκτονία του Καρυωτάκη, όπως παρουσιάζεται στην εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ (26 Ιουλίου 1928).

Το ενδιαφέρον είναι ότι τα περισσότερα ρεπορτάζ της εποχής περιέχουν τις ίδιες ανακρίβειες σχετικά με την αυτοκτονία του Καρυωτάκη [πυροβολισμός στο κεφάλι, στο δωμάτιό του στην Πρέβεζα]. Αναρωτιέμαι αν πρόκειται για «καθοδηγούμενες» πληροφορίες [από την οικογένεια του ποιητή;] ή αν γενικώς ήταν πιο «καθώς πρέπει» να έχει αυτοκτονήσει εντός του δωματίου του και με πυροβολισμό στον κρόταφο [πιο... κόσμια επιλογή απ' την καρδιά, άραγε;]. Προφανώς, είναι αμελητέα λεπτομέρεια όσον αφορά τον ποιητή, ενδιαφέρουσα όμως όσον αφορά την εποχή. Δεν θυμάμαι αν έχει απαντηθεί το ζήτημα στη βιβλιογραφία, ωστόσο έχει ένα ενδιαφέρον. Και οι δύο εφημερίδες, πάντως, συμφωνούν ότι επρόκειτο για νευρασθενικό τύπο, τα... νεύρα του οποίου είχαν διαταραχτεί ακόμα περισσότερο από τις «διώξεις» του υπουργού. Ο υπουργός, η Πρέβεζα, η σύφιλη, η επαρχία, η υπαλληλική εργασία είναι οι βασικοί υποψήφιοι [82 χρόνια σχεδόν] για το ρόλο του βασικού υπαίτιου της ύστατης πράξης του ποιητή.

Θύμα του Οικοπεδοφάγου Υπουργού

2010-03-12T18:05:00.004+02:00

Σκαλίζω τις τελευταίες μέρες τις εφημερίδες του μεσοπολέμου -- ειδικά το δεκαήμερο της αυτοκτονίας του Καρυωτάκη. [ηλεκτρονικά φυσικά, απ' το site της Βιβλιοθήκης της Βουλής -- μια προσφορά του blog του Ν. Σαραντάκου] Παρακάτω, ο τρόπος με τον οποίο αναφέρεται στην είδηση της αυτοκτονίας του ποιητή η [αντιβενιζελική] εφημερίδα ΕΛΛΗΝΙΚΗ [στο φύλλο της 26ης Ιουλίου -- ε, τα νέα διαδίδονταν πολύ πιο αργά εκείνες τις μέρες].

«Μια απηνής καταδίωξη που οδηγεί εις τον θάνατον»!!

Σίριαλ παντού... (άλλως: Καρυωτάκης, η αιώνια μόδα;)

2009-01-29T17:40:00.004+02:00

Δεν ξέρω τι κριτικές έχει λάβει το νέο «καρυωτακικό» σίριαλ [αν έχει]. Ομολογώ πως δεν παρακολουθώ από κοντά την τηλεοπτική κριτική... Βλέπω, όμως, ότι βοηθά, αν όχι στο να ξαναγίνεται ο ποιητής της... μόδας, τουλάχιστον στο να εμπνέονται άλλοι, πιο νέοι και πιο σύγχρονοι. Χωρίς περαιτέρω σχόλια, ούτε για τη σειρά ούτε για την «έμπνευση», αντιγράφω το ποίημα της Σοφίας Κολοτούρου, από το Ποιείν. [Σχόλια μπορεί να ακολουθήσουν αργότερα, μπορεί και όχι...]

Καρυωτάκης-Πολυδούρη 2009

Γνωρίζω μια πολύ παράξενη ιστορία
- μα ίσως και να την έχω μόνο ονειρευτεί.
Όχι, δεν πέθανε, μου ‘παν, στη Σωτηρία
η Πολυδούρη, κάποιο Απρίλη, ένα πρωί.

Πρωτύτερα, ασφαλώς, δεν είχε αυτοκτονήσει
ο Καρυωτάκης, με μια σφαίρα στην καρδιά.
Εξοστρακίστηκε, όπως λεν, πριν τον χτυπήσει,
σε κάποιου δέντρου που ‘ταν δίπλα, τα κλαδιά.

Κι έπειτα, χάθηκαν τα ίχνη τους για χρόνια.
Θα ‘ναι σαράντα τώρα; Εξήντα; Εκατό;
Είπαν οι μύθοι πως θα ζήσουνε αιώνια,
μα θα το κρύβουν, θα ‘ναι απ’ όλους μυστικό.

Λένε, παντρεύτηκε στα σίγουρα η Μαρία
- κάποιον απ’ τους πολλούς, που είχε, θαυμαστές.
Τα πρώτα χρόνια, ήτανε όλο ευτυχία,
αλλά της λείπανε πολύ οι εραστές.

Έκαν’ ένα παιδί - δεν ξέρουνε - ή δύο,
και ζει στου γάμου μια νοερή της φυλακή.
Τους στίχους θέλει ν’ απαγγέλει – το βιβλίο
δίπλα της το ΄χει, να θυμάται τον ποιητή.

Ο Καρυωτάκης, έχει πάει σε κάποια χώρα
του ονείρου – Πουέρτο Ρίκο, Κούβα, Αργεντινή,
Ουρουγουάη, Βραζιλία, που να ‘ναι τώρα;
Ή πάλι, επέστρεψε και στο έρμο του νησί.

Ανύπαντρος σαφώς – τι τα δεσμά του γάμου
περιφρονούσε, και γελούσε ειρωνικά.
Εκεί θα μάζευε κοχύλια, κόκκους άμμου,
θα φώναζε ύστερα ξανά στην ερημιά.

Επικοινώνησαν ποτέ μαζί; Ποιος ξέρει…
Ίσως και να ‘χαν βρει τον τρόπο, μυστικά
μηνύματα να στέλνουν, κάθε καλοκαίρι∙
σχέδια να καταστρώνουν, επιτελικά.

Είπαν: Αυτόν, τον καταδίωκε ένα πνεύμα
κι εκείνη, λογιζόταν γι’ άστατη καρδιά.
Τους είδαν κάποτε να ‘ναι κόντρα στο ρεύμα,
αλλά μαζί δεν κάναν, ούτε μια βραδιά.

Έτσι μου είπανε σ’ αυτό το παραμύθι,
- που μάλλον το ‘χω εξ ολοκλήρου ονειρευτεί:
Ότι η Μαρία καταπνίγει μες τα στήθη
κάθε κρυφήν επιθυμία, να ξεχαστεί.

Κι ο Καρυωτάκης; Όλο βρίσκεται στην άκρη
του βράχου, μόνος πάντα στο έρμο του νησί.
Τρέχει στα κύματα, ξανοίγεται στα μάκρη,
θαλασσοδέρνεται, μα δεν αυτοκτονεί.

Γίναμε σίριαλ, όντως...

2009-01-24T11:55:00.003+02:00

Κι όχι μόνο σίριαλ, εδώ που τα λέμε. Τηλεόραση είναι, βέβαια, και πώς θα μπορούσαν να λείπουν τα κλισέ και οι απλουστεύσεις; Μέχρι εδώ, τίποτα περίεργο. Στο κάτω-κάτω, κάπως πρέπει να γεμίσει η ώρα και τα επεισόδια. (Όσο κι αν πάντα προκαλεί εντύπωση πόσα κλισέ μπορούν να χωρέσουν μέσα σε σαράντα λεπτά.) Τείνουμε, ωστόσο, να... γίνουμε σαπουνόπερα, μα την αλήθεια. Και μάλιστα, με μια δόση «φιλμ νουάρ» ή «αστυνομικού άρλεκιν»... Αυτός ο υπαινιγμός ότι τον Καρυωτάκη τον... σκότωσαν επειδή ήταν... «κομμουνιστής»! Το φάντασμα της αυτοκτονίας θα στοιχειώνει τους πάντες και τα πάντα (εις τους αιώνας των αιώνων --αμήν)

Γίναμε σίριαλ...

2009-01-16T14:08:00.002+02:00

Την περασμένη Πέμπτη, ξεκίνησε η νέα σειρά της ΕΤ1, με τον εύγλωττο τίτλο «Καρυωτάκης». Αφού έγινε και σίριαλ, φαίνεται ότι ο ποιητής εξακολουθεί να έχει... πέραση. Τώρα και σε τηλεοπτική συσκευασία, με ολίγη από «τέχνη και ζωή». Οψόμεθα...

Ελεγείο στον Καρυωτάκη

2008-12-28T15:11:00.003+02:00

Αν και οι μέρες αυτού του Δεκέμβρη δεν είναι διόλου ποιητικές, το ποιείν θυμήθηκε τον Κοτζιούλα, αρχίζοντας απ' την αναφορά του στον Καρυωτάκη. Αντιγράφω λοιπόν.

Και συλλογιέμαι, Καρυωτάκη, τώρα
που η νύχτα πια του ερέβους σε κρατεί
για πάντα στης ανυπαρξίας τη χώρα,
συλλογιέμαι τη μοίρα του ποιητή.

Μια νύχτα, είχες βρεθεί χωρίς κανένα
σύντροφο στ’ ακρογιάλι ναυαγός
και πέρα κάπου εγύρναες ολοένα
τα βλέμματά σου, αιώνιος νοσταλγός.

Ήσουν, αλήθεια, τόσο απαυδημένος
απ’ τον αγώνα τον καθημερνό:
ένας μεγάλος εγκαταλειμμένος
από την γη και τον ουρανό

Και μες στην ώς θανάτου απόγνωσή σου
ξάφνου σε μια πικρότατη στιγμή
ερίχτηκες στα βάθη της αβύσσου
όπου τελειώνουν όλ’ οι σπαραγμοί

Τι να σου πω και πώς να σε θρηνήσω,
στοχαστικό μου αδέρφι θλιβερό;
Έφυγες πριν ακόμα σε γνωρίσω
και μόλις τώρα σ’ ένιωσα, νεκρό.

Μα κι αν εχάθης, ακριβέ, μού μένει
σ’ αυτόν τον ασυμβίβαστο καιρό,
μου μένει σαν υπόμνηση η ειμαρμένη,
και ο στίχος σου που ως πένθος τον φορώ.

Γιώργος Κοτζιούλας, 1932

Περί βιογραφίας του Καρυωτάκη (αποδελτίωση)

2008-10-12T16:43:00.001+03:00

Ο Κοροπούλης καταπιάνεται και πάλι με τον Καρυωτάκη και την ... έλλειψη μιας συνεκτικής βιογραφίας του. Η... αποδελτίωση του Τύπου, εδώ.

επιστροφη (;)

2008-08-06T08:39:00.000+03:00

Ο σύγχρονος «καρυωτακισμός» (;)

2008-03-01T13:39:00.002+02:00

Η διαδικτυακή αναζήτηση αποφέρει καρπούς συχνά-πυκνά. Εδώ ένα κείμενο του Κ. Κουτσουρέλη περί του «νέου καρυωτακισμού», της αναβίωσης δηλαδή ενός «ρεύματος» που ναι μεν δεν υπήρξε στην πραγματικότητα ποτέ [ως σχολή], όρισε όμως τον τρόπο της κριτικής έναντι μιας γενιάς ποιητών [της γενιάς του Καρυωτάκη, προφανώς]. Η αναβίωση του ρεύματος τούτου, όπως την διατυπώνει ο Κουτσουρέλης, υποδεικνύει καταρχήν ότι ο «νεκρός της Πρέβεζας» εξακολουθεί -- όπως έλεγε τις περασμένες τρεις βδομάδες ο Κοροπούλης άλλωστε -- να μένει άταφος: το μακρύ του ποδάρι αρνείται πεισματικά να υποκύψει και να θαφτεί επιτέλους κάτω απ' το χώμα. Το γεγονός ότι σήμερα, 80 χρόνια μετά τον πυροβολισμό της παραλίας της Πρέβεζας, το ποδάρι αυτό γίνεται διαχωριστική γραμμή, όριο σχολών και κριτικών αποτιμήσεων, όρος ομολογίας πίστεως ή απιστίας, δείχνει ξεκάθαρα ότι ο άταφος νεκρός συνεχίζει να βρυκολακιάζει τη λογοτεχνία -- ή μήπως την κριτική;

To be continued... [πολλές υποσχέσεις μαζεύτηκαν, αλλά ας είναι... ίσως να συνεχιστεί, ίσως όχι]

Το μακρύ ποδάρι του νεκρού...

2008-02-27T09:57:00.004+02:00

Ο Κοροπούλης, στη Βιβλιοθήκη, συνεχίζει να καταπιάνεται με την αυτοκτονία του Καρυωτάκη. Από το κείμενο της περασμένης Παρασκευής, διαλέγω μερικά κομμάτια, επαναλαμβάνοντας ότι ίσως και να επανέλθω... ίσως και όχι...

(α) Η αυτοκτονία του Καρυωτάκη παραμένει αναφομοίωτη επειδή τα κείμενα που απηχούν την κυρίαρχη ιδεολογία περί ποίησης συμβόλισαν με το σχήμα του «νεκρού της Πρεβέζης» αφ' ενός όλα όσα απωθήθηκαν για να διαμορφωθεί αυτή η ιδεολογία, αφ' ετέρου τον τρόπο με τον οποίο απωθήθηκαν.

(β) Η ενδιάθετη βία μιας τέτοιας διαδικασίας, στραμμένη εναντίον της ίδιας της συνθήκης αληθείας της ποίησης, διαχύθηκε αναπόφευκτα: διαχώρισε τους ποιητές σε καρυωτακικούς και μη, σαν να ήταν η ποίηση του Καρυωτάκη ανάπτυγμα κάποιας μανιέρας που στοίχειωσε (το φάντασμα του «καρυωτακισμού» ξαναχτύπησε πρόσφατα, όντως). Διαχώρισε το μείζονα τόνο της ποίησης του Καρυωτάκη από τις ελάσσονες προϋποθέσεις της (προϋποθέσεις που το συλλογικό όνομά τους είναι «γενιά του '20»).

(γ) Δικαιούμαστε να υποθέσουμε ότι εκεί που διακυβεύεται η αυτογνωσία μας κάτι κρίσιμο συνεθλίβη και αποσιωπήθηκε: κάτι που η ποίηση του Καρυωτάκη το αναδιατυπώνει για λογαριασμό μας διαρκώς, γι' αυτό και αενάως συνθλίβεται μαζί του.

Λογοτεχνικές (;) Αυτοκτονίες

2008-02-18T11:13:00.006+02:00

Η «Καλλιέργεια Σκόνης» του Γ. Κοροπούλη στη Βιβλιοθήκη της Ελευθεροτυπίας συνεχίζει με τον Καρυωτάκη. Η αναμέτρηση με το «σκοτεινό» ζήτημα της αυτοκτονίας είναι υποχρεωτική αφετηρία κάθε μελέτης και κάθε ανάγνωσης. Ο τρόπος με τον οποίο λύνεται ορίζει κάθε φορά την πρόθεση του αναγνώστη/μελετητή και συνάμα τη στόχευσή του έναντι του ποιητή. Όπως σωστά λέει ο Κοροπούλης, είναι αδύνατο να προσπεραστεί (και να προσπελαστεί, άλλωστε) το ζήτημα της αυτοκτονίας: ακόμα και όσοι διατείνονται ότι δεν ασχολούνται μαζί του όχι μόνο δηλώνουν την αμηχανία τους, αλλά και συναρμολογούν μια «βιογραφία» στην οποία -- είτε «εμφανίζεται» είτε όχι -- η αυτοκτονία αντηχεί εκκωφαντικά, συσκοτίζοντας το «όλον»... Αντιγράφω ένα απόσπασμα... Και ξανά: to be continued...

Ο «βιογραφισμός» των πρώιμων μελετητών του Καρυωτάκη επανέφερε διαρκώς την αυτοκτονία στο επίκεντρο, επιτρέποντας στην ευτελή βιογραφία να παλιρροεί προς την ουσία της ποίησης: εκεί το μυθιστόρημα ξαναγραφόταν σε κοινωνιολογικά, εθνικά ή λογοτεχνικά συμφραζόμενα - και η πλοκή του (οι στίχοι) προετοίμαζε την έκβασή του (την Πρέβεζα). Πάνω σ' αυτό το μοντέλο ανάγνωσης σχεδιάστηκε η πιο κτηνώδης υπόθεση εργασίας που διατυπώθηκε ποτέ στο πλαίσιο της Ιστορίας της ελληνικής ποίησης. Κατ' αυτήν, η αυτοκτονία του Καρυωτάκη ήταν η συνειδητή υπογράμμιση του τέλους μιας εποχής αλλά κι ενός ορισμένου, εξαντλημένου κατ' ανάγκην τρόπου να γράφεται η ποίηση. (Ειδάλλως -ρωτάμε- γιατί ο Καρυωτάκης και ο Λαπαθιώτης τίναξαν αυτοβούλως τα πέταλα; Γιατί ο Αγρας άφησε τη ζωή του να φυλλορροεί; Γιατί ο Παπανικολάου κατέρρευσε υπό την επίδραση της ηρωίνης και του «Μπουκέτου»;) Με δυο λόγια: η αυτοκτονία ήταν αναγκαία. Το μακάβριο αυτό συμπέρασμα (που η διατύπωσή του έμοιαζε ν' αφορά μάλλον σε φόνο) ήταν γενικής ισχύος, εφόσον προέκυπτε συλλήβδην από αρνητές και θαυμαστές του έργου του Καρυωτάκη. Αποδόθηκε άλλωστε στον αυτόχειρα μέσω της τελευταίας του επιστολής και, αναδρομικά, των ποιημάτων του - κι επικυρώθηκε από την περιώνυμη φράση του Παπανικολάου: «Είχε βρεθεί ο ποιητής που έλειπε στον νεκρό της Πρεβέζης».

Ανθολογία

2008-02-13T11:35:00.004+02:00

Θυμηθήκαμε, λοιπόν, την εφετινή «επέτειο». Σκοτεινά μονοπάτια με επιστρέφουν στην εμμονή της «Φυγής», όπως τόσες και τόσες φορές. Μέχρι να ολοκληρωθεί η επιστροφή, μια ανθολογία των «νέων ποιητών» της εποχής, επιμελημένη απ' τον Τέλλο Άγρα.

Οι νέοι. Εκλογή από το έργο των νέων Ελλήνων ποιητών 1910-1920, Επιμέλεια Τέλλου Άγρα, Εν Αθήναις, Εκδοτικός οίκος «Ελευθερουδάκης» 1922, σελ. 256.

Όπως αναφέρεται στην εισαγωγή της Πύλης για την Ελληνική Γλώσσα:

Η ανθολογία Οι νέοι. Εκλογή από το έργο των νέων Ελλήνων ποιητών 1910-1920, είναι μια από τις γνωστότερες ποιητικές ανθολογίες του 20ού αιώνα, για δύο αλληλένδετους λόγους: αφενός πρόκειται για μια πρωτότυπη στην εποχή της ανθολογία, δηλαδή για μια ειδική, θεματική ανθολογία, που στόχο έχει να αναδείξει μία νέα ποιητική γενιά, αφετέρου ο ανθολόγος και επιμελητής της είναι ένας πολύ γνωστός ποιητής και καταξιωμένος λογοτεχνικός κριτικός του Μεσοπολέμου, ο Τέλλος Άγρας. Καταρχήν, όσον αφορά στον χαρακτηρισμό της ως θεματικής ανθολογίας νέων λογοτεχνών, έχει σημασία ότι η ανθολογία του Άγρα εντάσσεται σε έναν αξιοσημείωτο αριθμό σύγχρονών της ανθολογιών για νέους, συνεπώς ευθυγραμμίζεται με την τάση της εποχής της για τη δημιουργία ανθολογιών στραμμένων στη σύγχρονη λογοτεχνία. Όπως διαπιστώνουν σχετικά οι Βαρακλιώτου, Καράογλου και Σδράλη, «αν στις δύο πρώτες δεκαετίες του [20ού] αιώνα οι νέοι λογοτέχνες δεν κατείχαν επίζηλη θέση στις γενικές ανθολογίες, βρήκαν τον τρόπο να καταστήσουν έντονη την παρουσία τους, εκδίδοντας οι ίδιοι δικές τους ανθολογίες. Η συγκομιδή είναι εντυπωσιακή: επτά εκδόσεις μέσα σε μία δεκαετία, εκ των οποίων οι πέντε (τέσσερις ποιητικές και μία διηγήματος) μέσα σε μία μόλις διετία (1922-1923)». Μάλιστα, ανάμεσα σε όλες αυτές τις ανθολογίες, οι τρεις μελετητές ξεχωρίζουν εκείνη του Άγρα: «Η πιο αξιόλογη από όλες είναι του Τέλλου Άγρα με τίτλο Οι Νέοι και χρονικά όρια 1910-1920. Λιτή και καλαίσθητη έκδοση, με ενδιαφέροντα πρόλογο, όπου ο Άγρας επισημαίνει τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της νέας ποίησης, αναγνωρίζοντας συνάμα τις οφειλές της και τις σχέσεις της προς την παράδοση».

Περί αυτοκτονίας... (ξανά)

2008-02-12T10:59:00.000+02:00

Συνεχίζοντας πάνω στη σκέψη που άνοιξε το κείμενο του Κοροπούλη, απόσπασμα απ' το βιβλίο του Αλ. Αργυρίου: Κ. Γ. Καρυωτάκης: Τα ανοιχτά προβλήματα της ποίησης και της ζωής του (Γαβριηλίδης 2007).

Η αυτοκτονία του Καρυωτάκη άνοιγε μια νέα εποχη πρόσληψης του έργου του. Άμεση συνέπεια του συνδυασμού έργου και αυτοκτονίας: Εξαντλήθηκαν όλα τα αντίτυπα της συλλογής Ελεγεία και Σάτιρες που είχαν εκδοθεί με έξοδα του ίδιου του ποιητή -- άλλα μάθημα προς ερμηνεία και αποτύπωση των τότε εκδοτικών ηθών. Υπήρξε και παραμένει προς απόδειξιν -- όσο σηκώνει το θέμα απόδειξη -- το αν η αυτοκτονία ή το ίδιο το έργο, που πριν αδρανούσε στα ράφια των βιβλιοπωλείων, συνετέλεσε ώστε να προσεχθεί τόσο νωρίς θετικά η ποίηση του Καρυωτάκη και (κακόπιστα, αν νομίζετε) ο συνδυασμός τους να παραμείνει ισχυρός λόγος της απήχησής του, η οποία συντηρείται -- με μια μικρή κάμψη -- μέχρι σήμερα.

Αυτά, το 1996. Θα επιστρέψουμε...

Να (θα) τα χιλιάσει...

2008-02-09T12:33:00.000+02:00

Και να που ο Κοροπούλης μας έπιασε στον... ύπνο. Θυμίζοντάς μας το επετειακόν τούτο έτος. Στην -- με νέα ονομασία -- στήλη του στη Βιβλιοθήκη της Ελευθεροτυπίας επέλεξε [τυχαία;] να ξεκινήσει απ' τον Καρυωτάκη. Ογδόντα χρόνια λοιπόν απ' την αυτοκτονία της Πρέβεζας. Θα μπορούσα να προσυπογράψω τα κεντρικά ερωτήματα του κειμένου:

Το πρόβλημα είναι πως, μιλώντας για τον Καρυωτάκη, αυτήν τη θλιβερή βιογραφία την προϋποθέτουμε. Το ερώτημα που ανακύπτει λοιπόν είναι το εξής: Μπορεί ποτέ από τον «μυθιστορηματικό πυρήνα» της άγραφης αλλά δεδομένης βιογραφίας να εκκινούν νήματα που οδηγούν σε κάποια μορφή κατανόησης της ποίησης του Καρυωτάκη; Κι αν τέτοια νήματα δεν υπάρχουν, μπορούμε να παρακάμψουμε αυτόν τον «μυθιστορηματικό πυρήνα» (δηλαδή προπάντων το γεγονός της αυτοκτονίας) ή έχει -αντιθέτως- εγγραφεί στις Ιστορίες της λογοτεχνίας μας και στον υπολογίσιμο σωρό των κριτικών και φιλολογικών μελετών που διαθέτουμε (και που διαμεσολαβούν την κατανόησή μας), αποτελώντας και δική τους ουσιώδη προϋπόθεση;

Τα ερωτήματα αυτά προϋποτίθενται σε κάθε προσπάθεια ανάγνωσης του έργου του Καρυωτάκη, στοιχειώνουν δηλαδή κάθε επίδοξο αναγνώστη, συνειδητά ή ασυνείδητα. Και απαιτούν μια απάντηση από κάθε φιλόδοξο μελετητή του, μιας και τον υποχρεώνουν να αναμετρηθεί μαζί τους. Μετά από 80 χρόνια μελετών, αντεγκλήσεων, άρθρων και βιβλίων, όποιος ξεκινά να γράψει κάτι για τον Καρυωτάκη πρέπει να πάρει θέση, πρέπει να δώσει λόγο, πρέπει να δείξει ποια στάση παίρνει απέναντι στην αυτοκτονία. Από εκεί είναι υποχρεωμένος να ξεκινήσει. Μετά απ' αυτό μπορεί να πει ό,τι θέλει.

To be continued...

το γύψινο στεφάνι...

2008-01-30T21:32:00.000+02:00

«Επέτειος»

2008-01-09T12:23:00.000+02:00

Επετειακή και εορταστική μνήμη... σε μια του ονόματος γιορτή, λησμονημένη καλύτερα, θα προτιμούσα άλλωστε. Ας είναι...

«Σύμφωνα με τις υπάρχουσες μαρτυρίες, είναι γνωστό ότι ο Λαπαθιώτης αυτοκτόνησε τη νύχτα της 7ης προς 8η Ιανουαρίου 1944, με περίστροφο (δικό του ή του πατέρα του, αν και υπάρχει μια ελαφρότατη και κακεντρεχής παραλλαγή, ότι επρόκειτο για ένα μικρό «γυναικείο» περίστροφο, της μητέρας του τάχα μου)».

Από το κείμενο του Β. Ψαραδάκη στο ΠΟΙΕΙΝ.

καταφύγιο ξανά

2007-12-14T02:58:00.000+02:00

Με τα λόγια του μαθητή, μια ακόμα απορία, σε μνημόσυνο λησμονημένο:

Τώρα κάθομαι στην παλιά κουνιστή πολυθρόνα που κάθησαν τρεις
γενιές. Πού πήγαν τόσοι άνθρωποι;
Ολόκληρη η ζωή μου δεν ήταν παρά η ανάμνηση ενός ονείρου
μέσα σ΄ένα άλλο όνειρο. Κι η Άννα όταν γελούσε ήταν σα να
σκόρπιζε γιασεμιά
φωτιζόταν για λίγο η νύχτα.

Θυμάμαι παιδί που έγραψα τον πρώτο στίχο μου.
Από τότε ξέρω οτι δε θα πεθάνω ποτέ-
αλλά θα πεθαίνω κάθε μέρα.*

* το καταφύγιο, ιδωμένο από άλλο μάτι... ίδιο πάντα... Η ηχώ του Πόε βαθαίνει τους υπόγειους δεσμούς και τα πλοκάμια των συναρτήσεων.

λεξικό

2007-12-13T18:49:00.000+02:00

ποίηση η: 1α. η τέχνη της σύνθεσης, της δημιουργίας λογοτεχνικών έργων σε στίχους (σε αντιδιαστολή με την πεζογραφία, τον πεζό λόγο), β. το ποιητικό δημιούργημα, το ποίημα. 2. τα διάφορα ποιητικά είδη, τεχνοτροπίες κτλ. 3. το σύνολο της ποιητικής δημιουργίας, των ποιητικών έργων μιας περιόδου, ενός ποιητή, ενός έθνους κτλ. 4. η αισθητική και συναισθηματική αξία, διάθεση, η μαγεία.

καταφύγιο το: 1α. τόπος όπου καταφεύγει κάποιος, όπου πηγαίνει για να προστατευτεί από κπ. κίνδυνο ή για να αποφύγει κάποια δυσάρεστη κατάσταση, β. μικρό οίκημα σε βουνό, όπου μπορούν οι ορειβάτες να διανυκτερεύσουν ή να προστατευτούν από δυσμενείς καιρικές συνθήκες. 2. (μτφ.) α. πρόσωπο στο οποίο κασταφεύγουμε, από το οποίο ζητούμε βοήθεια και προστασία, β. χρησιμοποιώ κτ. ως μέσο για να δώσω λύση σε κτ. που με βασανίζει ή για να βρω ανακούφιση.

φθονώ: αισθάνομαι φθόνο για κπ.

φθόνος ο: το αρνητικό συναίσθημα της λύπης, της στενοχώριας και της δυσαρέσκειας που αισθάνεται κάποιος για την ευτυχία, την επιτυχία ή την υπεροχήτων άλλων.

Καταφύγια θηλιές;

2007-12-10T15:25:00.000+02:00

Κι άλλες απορίες (ή μήπως απαντήσεις;)

>> Αν είμαστε «κάτι ξεχαρβαλωμένες κιθάρες», «κάτι απίστευτες αντένες», «κάτι διάχυτες αισθήσεις»... δεν είμαστε άνθρωποι, αλλά σταθερά και μόνιμα κάτι άλλο. Όπερ σημαίνει ότι δεν μπορούμε να αξιώνουμε την «κατοχή και χρήση» των ιδιοτήτων του υποκειμένου (λόγο, δηλαδή, ας μη μασάμε τα... λόγια μας). Όπερ σημαίνει ότι αυτό το «άλλο» που είμαστε μένει να ανακαλυφθεί.

>> Αν είμαστε «εμείς», τότε είμαστε «όλοι», δηλαδή «κανένας».

>> Άλλους δε συναντάμε στο ποίημα, όπως πχ στο «όταν οι άνθρωποι θέλουν να πονείς, μπορούν με χίλιους τρόπους». Τα πράγματα μας διώχνουν. Ο πόνος στο σώμα, στην ενθύμηση είναι ασαφής και καλυμμένος.

>> Πονάμε όταν θυμόμαστε κι όταν αισθανόμαστε-πάσχουμε (στο σώμα) ή ο πόνος οφείλεται στη μνήμη/ανάμνηση και το σώμα αυτό καθαυτό;

>> Το ότι ο θάνατος και οι άνθρωποι (που, όπως είπα και πριν, είναι νομίζω αξεχώριστα πράγματα στην ποίηση του Καρυωτάκη) λείπουν από ένα «προγραμματικό» ποίημα ενισχύει την παρουσία τους γιατί εδώ είναι που ο ποιητής μοιάζει να καταλαβαίνει ότι το κρίσιμο βρίσκεται πίσω και από τους ανθρώπους και από το θάνατο.

>> Ποια είναι η φύση που αίφνης κάνει την εμφάνισή της για να μπερδευτεί στα νεύρα μας; Υπάρχει (πια) μη ανθρώπινη φύση;

>> Το καταφύγιο είναι απαλλαγμένο απ' τον πόνο;

Αυτό που λείπει...

2007-12-09T03:12:00.000+02:00

Αποριών συνέχεια:

Γιατί στο ποίημα όπου οριστικά έδεσε ο Καρυωτάκης ποίηση, καταφύγιο και φθόνο, λείπουν ολοκληρωτικά οι άνθρωποι; Στην ερημιά αυτού του ποιήματος λείπει ακόμα και ο θάνατος. Δύο, δηλαδή, από τα πιο σημαντικά, τα πιο κεντρικά του μοτίβα μοιάζουν να απουσιάζουν πλήρως. Και μάλιστα σ' ένα ποίημα που θα το έλεγε κανείς «προγραμματικό». Γιατί; Για να λάμψουν δια της απουσίας τους; Για να ακουστεί η εκκωφαντική σιωπή; Ίσως τα πράγματα να είναι αντίθετα. Η ερημιά είναι ίδια είτε χωρίς ανθρώπους είτε μέσα στο πλήθος. Ο πόνος του θανάτου είναι ίδιος είτε πρόκειται για τον οριστικό είτε για τους μικρούς καθημερινούς. Ένα προγραμματικό ποίημα δε θα μπορούσε έτσι να παραγνωρίσει την αλήθεια ότι ο θάνατος και οι άνθρωποι ή ο άνθρωπος και οι θάνατοι είναι ένα πράγμα, το ένα δεν υπάρχει χωρίς το άλλο. Στην ερημιά από ανθρώπους, ακόμα και από εαυτό-υποκείμενο, στην πέραν του θανάτου χώρα, ο ποιητής δε βρίσκει γαλήνη, παρά μονάχα ένα ανάπηρο «καταφύγιο», εκεί που διωγμένος από τα πράγματα (τα πάντα ίδια, πανταχού παρόντα, τρομακτικά πράγματα) δέχεται πια (αργά...) το δίδαγμα της ταπεινής του τέχνης. Πέρα απ' τις προδοσίες, τους θανάτους, τους ανθρώπους.

Θάνατοι

2007-12-08T02:20:00.000+02:00

Αν ο «θάνατος» είναι η δεσπόζουσα, η σταθερά, στο έργο του Καρυωτάκη, τι γίνεται με τους μικρούς, καθημερινούς θανάτους; Σ' ένα από τα ύστατα, τα τελευταία ποιήματά του, κλείνει οριστικά αυτό το ζήτημα. Ο θάνατος, που στο προηγούμενο έργο του μοιάζει να 'ναι κενό γράμμα, πανταχού παρών, γίνεται τώρα καθημερινός, τετριμμένος. Τετριμμένος είναι ο θάνατος στην Πρέβεζα. Ο θάνατος της καθημερινότητας, ο καθημερινός θάνατος. Πολύ σοβαρότερος απ' τον πραγματικό, πολύ πιο οριστικός... Μέσα στο θόρυβο των ανθρώπων και του εαυτού μας...

Ποίηση καταφύγιο;

2007-12-07T13:10:00.000+02:00

Απορίες:

(1) Η ποίηση ως αντίπαλο δέος των πραγμάτων, συνιστά παράλληλη διάσταση του κόσμου, έναν κόσμο δεύτερο, κατοπτρικό (αντεστραμμένο ή όχι, δεν έχει μεγάλη σημασία -- ή μήπως έχει;) ή μια εναλλακτική πραγματικότητα που είναι συνάμα καταφύγιο και πόνος;

(2) Ανάμεσα στην ποίηση ως καταφύγιο και την ποίηση ως αβίωτη επιλογή αιωρείται μια υπόνοια ζωής σε στάση, μιας ζωής ακινητοποιημένης. Θα μπορούσε όμως να είναι και μια ζωή σε αναμονή; Εδώ προφανώς πρόκειται για ζήτημα επιλογής. Αξιολογικής, ηθικής ή ακόμα ακόμα υπαρξιστικής. Αισιοδοξία ή απαισιοδοξία. Το καταφύγιο θα 'ναι πάντα «καταφύγιο που φθονούμε» ή θα μπορέσει ποτέ να γίνει καταφύγιο πραγματικό;

(3) Η ποίηση ως καταφύγιο αναδεικνύεται σ' ένα ποίημα που εκθεμελιώνει -- για πολλοστή μάλλον φορά στο έργο του Καρυωτάκη -- το υποκείμενο. Είναι αυτό (και πάλι) μια υπαρξιστικού τύπου στρατηγική, μια προσπάθεια να γραφτεί η εμπειρία της διάχυσης του υποκειμένου μέσα στο κείμενο, της διάλυσής του μέσα στο ποίημα και της ένωσής του με το έργο; Ή, από την άλλη, είναι η απλή κατάφαση στην κοινωνική αλήθεια της αναπηρίας αυτού του υποκειμένου, που εκθειάστηκε ως πανίσχυρο και πανταχού παρόν, αλλά αποδείχτηκε κατώτερο των περιστάσεων;

(4) Γιατί φθονεί το καταφύγιο της ποίησης ο Κ.; Είναι η αδυναμία της να προσφέρει τελικά τα υπεσχημένα; Να εκπληρώσει τον πατροπαράδοτο ρόλο της απέναντι σε αναγνώστη και ποιητή; Να προσφέρει παρηγοριά ή να παρακινήσει τη ζωή; Να πει αλήθειες, να περιγράψει πραγματικότητες και οράματα; Φθονεί την ποίηση γιατί την έχει πια δει χωρίς αυταπάτη; Μήπως, όμως, μέσα σε όλα αυτά, υπάρχει και ένας ακόμα λόγος, που γεννιέται μέσα στα όρια του ποιήματος; Είναι η «ποίηση ως καταφύγιο» απλώς μια διαπίστωση, η κατακλείδα της ιστορίας του υποκειμένου που θέλησε να διηγηθεί ο ποιητής; Μήπως δεν έχει νοσταλγία ή θρήνο, αλλά απλώς βεβαιώνει την ιστορική και κοινωνική αλήθεια που γνωρίζει ο ποιητής;

(5) Βρίσκεται το κλειδί του ποιήματος στην προτελευταία στροφή; Στις επόμενες απορίες...

Είμαστε κάτι διάχυτες αισθήσεις,
χωρίς ελπίδα να συγκεντρωθούμε.
Στα νεύρα μας μπερδεύεται όλη η φύσις

Ο «συμφοιτητής» στο Νουμά

2007-11-30T11:28:00.000+02:00

Μιας και το θυμήθηκα χθες, δείτε εδώ το ποίημα όπως είχε δημοσιευτεί στο Νουμά, στις 24 Οκτωβρίου 1920, αφιερωμένο στο φίλο του Καρυωτάκη, Χαρίλαο Σακελλαριάδη. Όπως και τα άλλα pdf και αυτό είναι μια προσφορά του φίλου Βασίλη.

Φίλε, η καρδιά μου τώρα σα να γέρασε

2007-11-29T10:59:00.000+02:00

Θα λείπεις, το κρασί τους θα ΄ναι αλλιώτικο,
Όμως εγώ θα πιω και θα μεθύσω.

Της αχαριστίας ο κήπος

2007-11-28T17:37:00.000+02:00

Τις τελευταίες μέρες στριφογυρίζει στο μυαλό μου αυτό το κείμενο. Από εδώ μπορείτε να το κατεβάσετε σε pdf όπως δημοσιεύτηκε στην Αλεξανδρινή Τέχνη το Σεπτέμβριο του 1929 [μια ευγενική προσφορά του αναγνώστη -- του blog και του Καρυωτάκη -- Βασίλη].

Οι κήποι του Καρυωτάκη συνιστούν ένα ολόκληρο σύμπαν στο ποιητικό του έργο. Μια δική τους ξεχωριστή κατηγορία που ταυτόχρονα διατρέχει κάθε ποίημα ή, αντιστρόφως, κλείνει μέσα της το/α μυστικό/ά των υπόλοιπων ποιημάτων. Ίσως κάποτε να μπορέσω να επιστρέψω σ' αυτούς τους κήπους, τους γεμάτους φίδια, σκιές, θηλιές και αγκάθια.

[Ο κήπος της φωτογραφίας είναι του Βίνσεντ Βαν Γκογκ]

Πρέβεζα

2007-11-18T13:25:00.000+02:00

Μαθητής κι αυτός...

2007-11-12T11:31:00.000+02:00

Μνημόσυνο όμως όχι (ακόμα;).
Αν και τον μνημόνευσε προσφάτως μια φωνή απ' το παρελθόν. Και μου τον θύμισε.

Χορός Συρτός

Κάλλιο χορευταράς να 'μουνα πέρι
κόλλες που να κρατώ και μολυβάκια
θα 'σερνα συρτό χορό, χέρι με χέρι,
μ' όλα μας του γιαλού τα καραβάκια.

Κι ένα ψηλό τραγούδι για σιρόκους
θ' άρχιζα, γι' αφροπούλια και για ένα
γλαρό καράβι με πανιά και κόντρα φλόκους,
που θα 'ρχονταν να μ' έπαιρνε και μένα.

Με χώρις Καρυωτάκη, Πολυδούρη,
μόνο να τραγουδάν τριγύρω οι κάβοι,
κι οι πένες μου πενιές σ' ένα σαντούρι,
άσπρα πανιά σου οι κόλλες μου, καράβι!

Γιαλό-γιαλό να φεύγουμε και άντε!
να λέμε όλο για μάτια, όλο για μάτια,
κι εκεί -λες κομφετί μες στο λεβάντε-
όλα μου τα γραφτά χίλια κομμάτια!

Και, σα χτισμένη εκεί από κιμωλία,
βαθιά να χάνεται η Χαλκίδα πέρα,
μ' όλα μου ανοιγμένα τα βιβλία,
καθώς μπουλούκι γλάροι στον αέρα...

Γιάννης Σκαρίμπας

Ο Σεφέρης και ο Καρυωτάκης

2007-11-04T10:57:00.000+02:00

Απόσπασμα απ' την Εισαγωγή του Γ. Σεφέρη στη μετάφρασή του της Έρημης Χώρας του Έλιοτ, το 1936 [παρατίθεται στο βιβλίο του Αλ. Αργυρίου: Κ.Γ. Καρυωτάκης: Τα ανοιχτά προβλήματα της ποίησης και της ζωής του].

Όμως η αποφασιστική επίδραση πάνω στο έργο του Έλιοτ, και η πιο γόνιμη, στάθηκε η επίδραση του Jules Laforgue: πικρά συναισθήματα κάτω από μια χιουμοριστική απάθεια, λεπτομέρειες κοινότοπες με μια ροπή να γίνουν συγκλονιστικές, δίψα του απόλυτου που καταλήγει σε μηδενισμό, εικόνες ρεαλιστικές εναρμονισμένες με την αίσθηση μιας ψυχικής απομόνωσης, ποίηση γελωτοποιού, όπου οι επιστημονικοί όροι και οι λόγιες εκφράσεις χρησιμοποιούνται για να καλύψουν μια αμλετική αναποφασιστικότητα, μουσική γεμάτη παρατονισμούς όπως και η ψυχολογία. Κάτι γνωρίσαμε κι εμείς από τη διάθεση αυτή με τον Καρυωτάκη. Ο στίχος του κ. Προύφροκ, που θαυμάστηκε τόσο γύρω στα 1914:

Μέτρησα τη ζωή μου με το κουταλάκι του καφέ

δεν είναι πολύ διαφορετικός από το στίχο των «Ελεγείων»:

ή να βυθομετρούσατε και σεις με μια φουρκέτα τ' άδειο σας κεφάλι!

Αρχίζει κανείς όπως μπορεί...

Μνημόσυνων... συνέχεια

2007-11-01T19:16:00.000+02:00

Πάλι με καθυστέρηση μιας μέρας. Εδώ μνημόσυνο φίλου σκοτεινού, σιωπηλού, υπόγειου. 31 Οκτωβρίου του 1888 γεννήθηκε ο Ναπολέων Λαπαθιώτης. Ήταν πολλά πράγματα, ένα από αυτά «ποιητής». Της γενιάς, της παρέας, της σκοτεινιάς του Καρυωτάκη. Μνημόσυνο ημιτελές, όπως όλα.

Γύρω η μαυρίλα,
Μέσα η καρδιά μου.
Στο πάτημά μου
Τρίζουν τα φύλλα.

Νερό αργοκύλα !
Στολίδια γάμου
Ξεσκίδια χάμου.
Ανατριχίλα

Μες στο βιβλίο
Σκυμμένα μάτια,
Και δε διαβάζω.

Σιωπή, ερμιά, κρύο.
Πέρα; Παλάτια.
Σκοινιά. Σπαράζω...

Του μαθητή ... μνημόσυνο

2007-10-31T11:05:00.000+02:00

Και πάλι για τους μαθητές -- για τον καλύτερο. Αργοπορημένο μνημόσυνο, κατά μία μέρα, έστω. Στις 30 Οκτωβρίου του 1988, ο Τάσος Λειβαδίτης άφησε τα εγκώσμια, οριστικά κι αμετάκλητα. Μείναν όμως κατόπιν του οι στίχοι...

Kαι μόνο εκείνη η γυναίκα, θα ’ρθει η αναπότρεπτη ώρα,
μια νύχτα, που θα νιώσει με τρόμο ξαφνικά,
πως στέρησε τον εαυτό της απ' την πιο βαθειά, την πιο μεγάλη ερωτική πράξη
μην αφήνοντας έναν άντρα να κλάψει στα πόδια της.

--||--

Ζήσαμε πάντοτε αλλού
και μόνο όταν κάποιος μας αγαπήσει
ερχόμαστε για λίγο.

Των μαθητών απώλεια

2007-10-29T12:46:00.000+02:00

Κατά τα φαινόμενα, ένα ακόμα post χωρίς άμεση σχέση με τον Καρυωτάκη. Υπόγειοι δεσμοί και πάλι. Εντός και εκτός των τειχών. Απώλεια ενός ακόμα μαθητή. Απ' τους καλύτερους... κι αυτός.

Μνημόσυνα (εκ του Ποιείν):
http://www.poiein.gr/archives/1509/index.html
http://www.poiein.gr/archives/689/index.html

[η εικόνα απ' το: http://genesis.ee.auth.gr/dimakis/mandragoras/25/14.html]

«Ο πολλαπλός κόσμος του Καρυωτάκη»

2007-10-13T10:10:00.000+03:00

Ο Αλ. Αργυρίου συγκέντρωσε έξι κείμενά του για τον Καρυωτάκη, στον τόμο Κ. Γ. Καρυωτάκης: Τα ανοιχτά προβλήματα της ποίησης και της ζωής του (εκδ. ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ). Φυσικά, ένα από τα κεντρικά θέματα αυτών των κειμένων (που γράφτηκαν μεταξύ 1971 και 1997) είναι το ζήτημα της «ποιητικής αξίας» του Κ. Θα ήθελα κάποτε να επανέλθω σ' αυτό το θέμα, αν και εφόσον. Εν τω μεταξύ, μπορείτε να δείτε τη σχετική βιβλιοκριτική του Β. Χατζηβασιλείου, στη Βιβλιοθήκη της Ελευθεροτυπίας.

100... ένας αιώνας

2007-10-10T02:20:00.000+03:00

Για την εκατοστή ανάρτηση, τόσα χρόνια μετά την πρώτη, ακόμα περισσότερα από τότε που -- από εμμονή ανεξιχνίαστη (;) -- φτιάχτηκε η πρώτη σελίδα για τον Καρυωτάκη, δέκα χρόνια πριν (σχεδόν ένας αιώνας), μπας και βγει ένα κομμάτι ποίησης στο Internet.

Η εκατοστή ανάρτηση άσχετη απ' τον Καρυωτάκη, αλλά και τελείως δική του, με τη φωνή ενός απ' τους πιο καλούς, τους πιο πιστούς, μαθητές του.

Η εκατοστή ανάρτηση, μυστικοί δεσμοί, αδέλφια, χαρτιά, μολύβια, «δρόμοι που δε βγάζουν πουθενά», οι δικοί μας όμως μικροί. Brothers in arms κι ας μη το διαβάσουν αυτό

[Κάντε κλικ εδώ, για μια απαγγελία, απ' το ποιείν, του Σ. Παστάκα... blog και podcast]

Είναι απολύτως αδύνατον να με αγαπάει με την ίδια αγάπη που τον αγαπώ

2007-09-23T12:50:00.000+03:00

Από το ημερολόγιο της Πολυδούρη - 23 Ιουλίου 1922.

«Είναι απολύτως αδύνατον να με αγαπάει με την ίδια αγάπη που τον αγαπώ. Όταν είναι σιμά μου, έχιε μια τρέλα ακατανόητη, την οποία βέβαια θα μπορούσε να έχει μπροστά και σε μια άλλη γυναίκα που δεν θ' αγαπούσε [...[. Είχε χθες νεύρα πολλά [...]. Σε μια στιγμή του είπα: "Δε θέλω να με φιλείς", και μου απάντησε απότομα: "Θέλω εγώ" [...]. Το βράδυ φάγαμε μαζί σε μια μπίρα. Χλωμός, εξαντλημένος, με τις νευρικές χειρονομίες του, είχε μια γοητεία αλλιώτικη [...]. Δεν του λέω εντούτοις παρά ελάχιστα από όσα νιώθω σιμά του. Δεν ξέρω, μου φαίνεται πως δεν προσέχει· ασφαλώς, κρίνοντας από τον εαυτό του, θα λέει: "Τι υπερβολές, βρε αδερφέ!". Έτσι βρίσκω κ' εγώ κάθε λόγο αγάπης που θα μου ειπεί, υπερβολή. Δεν μιλεί, πολλές φορές, ψάχνοντας να βρει κάτι που θα μπορέσει να με χτυπήσει βαθιά. Έτσι τάχα μού δείχνει πως με αγαπάει, ενώ λέγοντας αυτά γελάει μέσα του, το ξέρω καλά. Η αρχή της αγάπης του ήτανε ένα ψέμα· γιατί τάχα να θέλω να είναι αλήθεια τώρα όσα μου λέει;».

1922 | Επιστολή του Καρυωτάκη στην Πολυδούρη

2007-09-22T11:58:00.000+03:00

Μαρίκα μου,
Έλαβα χθες το γράμμα σου του Σαββάτου. Μου μετέδωσε όλη τη λύπη σου. Γιατί να υποφέρεις έτσι; Πρέπει να υπομείνεις αυτό το χωρισμό, αφού δε θα διαρκέσει πολύ. Προσπάθησε να διασκεδάζεις. Βγαίνε όσο μπορείς συχνότερα έξω. Πήγαινε με τις φίλες σου. Θα φύγεις και θα νοσταλγήσεις πάλι την ωραία πατρίδα σου.
Χρυσή μου, γιατί με ρωτάς αν πονώ στη σκέψη ότι μ' αγαπάς έτσι; Πονώ επειδή σ' αγαπώ περσότερο από όσο εφαντάστηκα ότι μπορούσα ν' αγαπήσω. Τι έχω κάμει λοιπόν για να μη με πιστεύεις ακόμη;
Πόσο καλό μου κάνουν τα γράμματά σου, όσο κι αν είναι γεμάτα από τη μελαγχολία σου εκείνη! Και πόσο είναι όμορφα γραμμένα! Ένα «Τάκη!» ή ένα «πού είσαι;», καθώς τα βάζεις εκεί που πρέπει, φτάνουν βαθιά ως την καρδιά μου.
Ήθελα πράγματι να ήμαστε, έστω και πουλιά, στο θαυμάσιο εκείνο τοπίο, όπως ήθελα να 'μαστε στο χωριό αυτό των Άλπεων, καλύτερα όμως -- το ομολογώ -- άνθρωποι, αλλά πιο απλοϊκοί, πιο ελεύθεροι από τώρα. Εν ανάγκη δε και Φρατέλοι. Τότε τουλάχιστο θα είχαμε την όμορφη αυτή γλώσσα σα να λέμε την αγάπη μας.

Με χίλια φιλιά
Κ.
01-06-1922

Επιστολή του Καρυωτάκη στην Πολυδούρη, γραμμένη πίσω από δύο δελτάρια που εικονίζουν ορεινά τοπία της Ιταλίας, συνοδευμένα από έντυπες λεζάντες ιταλικών στίχων.

Για το ΠΕΛ ΜΕΛ

2007-09-21T14:25:00.000+03:00

Από κείμενο του Χαρ. Σακελλαριάδη [στα Άπαντα, σ. 393].

Το καλοκαίρι του 1921, παραδομένος καθώς ήταν [ο Καρυωτάκης] στην μποέμικη ζωή [...], ζητώντας διαρκώς τρόπο ν' απαλλαχτεί από την τόσο καταθλιπτική γι' αυτόν υπαλληλική ζωή, βρήκε επιτέλους τον ακόλουθο: παρακολουθώντας κάπου κάπου θεατρικές επιθεωρήσεις, νομίσαμε πως θα μπορούσαμε και μεις να γράψουμε καμιά, και μάλιστα καλύτερη απ' αυτές που βλέπαμε [...]. Σκεφτόμαστε πως αν παιζόταν και πετύχαινε, ασφαλώς κατόπι θα μας ζητούσαν να γράψουμε κι άλλες, και μ' αυτόν τον τρόπο θα λύναμε το πρόβλημα της ζωής. Καθισμένοι λοιπόν στο ιστορικό καφενεδάκι του κήπου του Κλαυθμώνα [...], σκαρώναμε μαζί στιχάκια [...]. Η επιθεώρηση, που την εβάφτισε ο ίδιος Πελ-Μελ [= Φύρδην-Μίγδην], δεν αξιώθηκε τη μεγάλη τιμή να παιχτεί από κανένα καλοκαιρινό, ούτε καν από τους πλανόδιους θιάσους.

ΠΕΛ ΜΕΛ / VIII

2007-09-21T13:04:00.000+03:00

VIII.

Τα παλιά μας τραγούδια, Πατρίδα,
δε θ' ακούσεις αυτή τη φορά·
μακρινής τώρα δόξας η αχτίδα
των παιδιών σου δεν είν' η χαρά.

Οι προγόνοι μας ήσαν μεγάλοι,
μα κι αντάξιοι τους είμαστ' εμείς,
των Ελλήνων η αλκή βρήκε πάλι
τα φτερά κάποιας νέας ορμής.

Και γεμίζει, Πατρίδα, τα στήθια
σαν υπόσχεση μια ευχή,
όσα ονείρατα γίναν αλήθεια
του θριάμβου σου να 'ν' η πηγή.

Δέκα χρόνια σωστά πολεμούμε
σε πελάγη, στεριές και βουνά,
από νίκη σε νίκη πετούμε,
από νίκη σε νίκη ξανά.

Τώρα πάλι εκεί στην Ασία
ο Τρανός Βασιλιάς οδηγεί
τους ανδρείους μας στην ελευθερία
που χαρίσαν στη σκλάβα τη γη.

Και με τον Κωνσταντίνο, με μια επλίδα,
με μια σκέψη, με μια καρδιά,
να κινήσουμε, ναι, για την Πατρίδα
και να μπούμε στην Άγια Σοφιά.

Το ρολογάκι

2007-09-21T12:58:00.000+03:00

«Η ζωή μου είναι ένα ωραίο (τρόπος του λέγειν) ρολογάκι, το οποίον ο Παντοδύναμος έχει την καλοσύνη να κουρντίζει ακόμη κάθε πρωί».

Από επιστολή του Καρυωτάκη στον Χαρίλαο Σακελλαριάδη (31 Μαΐου 1925).

ΠΕΛ ΜΕΛ / VII

2007-09-19T11:58:00.000+03:00

VII.

ΑΝΤΡΕΣ
Τώρα μέρες και καιρό
να μου δώσεις λαχταρώ
το θερμό σου φιλί.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ
Με τα λόγια τα γλυκά
και με χάδια τρυφερά
μ' έχεις κάνει τρελή.

ΑΝΤΡΕΣ
Έλα, έλα δω κοντά
για ν' ακούσεις πώς χτυπά
η καρδιά μου για σε.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ
Κ' εγώ θέλω να σου πω
πόσο, πόσο σ' αγαπώ,
αϊτέ μου χρυσέ.

ΑΝΤΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ
Γι' αυτούς έτσι που αγαπούν
όλα γύρω θα σιωπούν,
θ' ακούγωνται τα φιλιά
στης νυχτός τη σιγαλιά.

ΑΝΤΡΕΣ
Θα νυχτώσει και θα 'ρθει
το σκοτάδι το βαθύ,
θα 'ν' ο έρωτας [μας] κρυφός.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ
Τώρα μόνο δυο γλυκά
θα 'χω χείλη για δροσιά,
τη ματιά σου για φως.

ΠΕΛ ΜΕΛ / VI

2007-09-15T14:21:00.000+03:00

VI.

ΔΑΣΚΑΛΟΣ
Ήλθον ενταύθα ο δύστηνος
αφήσας εσπευσμένως
τη σύζυγον μου οίκαδε
μονάχην, ο καημένος.

Ου μην αλλά και την τερπνήν
διέκοψα μελέτην,
μόλις προφθάσας πρόχειρον
να δέσω λαιμοδέτην.

Και κήρυξ ήλθον αρετής
εις τόπον απωλείας,
ένθα οι νέοι οδηγούν
διπυριτοκλεπτρίας

και λήσμονες, οι άθλιοι
της δόξης των προγόνων
εις όργια παραδίδονται
ερώτων πάνυ αγόνων.

ΓΚΑΡΣΟΝΙ
Η ευφράδεια του λόγου σου,
διδάσκαλε, μας τέρπει·
μ' αν θέλεις και του λόγου σου,
έχουμε την Ευτέρπη,

ενάρετον κοράσιον
σπανιωτάτου κάλλους,
που εφοίτησε τις γυμνάσιον
και προτιμά δασκάλους.

Μαθήματα ευχάριστα
ολίγα θα της δώσεις,
αν και γνωρίζει άριστα
τας κλίσεις και τας πτώσεις.

ΔΑΣΚΑΛΟΣ
Οίμοι, παπαί, ιατταταί!
βαβαί και πάλιν οίμοι!
Θράσους ομοίου παράδειγμα
-- δεν με απατά η μνήμη --

ουδείς ποτέ ανέγραψε,
ουδείς των συγγραφέων.
Τι λόγοι σας εξέφυγαν
του έρκους των χειλέων;

Τον κεραυνόν σου, δος μοι, ω Ζευ,
ίνα τους κατακάψω!
Προτείνετε, αλιτήριοι,
φιλίαν να συνάψω

με διπυριτοκλεπτρίαν,
χυδαϊστί κοκόταν;
Να 'ταν τουλάχιστ' όμορφη,
επήγαινε κ' ερχόταν!

Επιστροφή x2

2007-09-13T10:25:00.000+03:00

Η βροχή μας έφερε κοράκια
στο μυαλό σου τρίζουν ακόμα τα λάστιχα
του δρόμου.
Σφυράς στο μανιασμένοι άνεμο
μα δε σ' ακούει πια ούτε μια λύπη.
Ξεκίνησες να πας
κι ύστερα κρύφτηκες
επιστροφή
άλλη μια
μέχρι πότε;

H Φούγκα του Θανάτου

2007-07-28T11:19:00.000+03:00

Το post τούτο δεν έχει άμεση σχέση με τον Καρυωτάκη, αν και οι μυστικοί δεσμοί ίσως να είναι ανακαλύψιμοι ή έστω ονειρικοί. Σε κάθε περίπτωση, η ανάγνωση από τον Celan του ποιήματός του, που προσφέρει το «Ποιείν», αξίζει να ακουστεί... Η Φούγκα του Θανάτου, λοιπόν, εδώ...

ΠΕΛ ΜΕΛ / V.

2007-07-27T12:04:00.000+03:00

V.

[ΓΚΑΡΣΟΝΙ]

Είμ' εγώ το δύστυχο γκαρσόνι,
κ' είναι της μοίρας μου γραφτό,
όποιο ζευγαράκι ζαχαρώνει
να τρέχω να το υπηρετώ.

Μόλις έρθει κάποιος και χτυπήσει:
«Έλα, γκαρσόν· έλα, μικρέ»
άλλος θα προβάλει, θα ζητήσει
να του ετοιμάσω σεπαρέ.

«Ψιτ-ψιτ, ψιτ-ψιτ, δώσε στην κυρία
μια πετσέτα καθαρή».
«Ψιτ-ψιτ, ψιτ-ψιτ, θέλουμε ησυχία·
φέρε μας μόνο το κερί».

Άμοιρος που είμαι! Το τι τραβώ!

«Έ, μικρέ, ψιτ-ψιτ, τρέχα εκεί, παρ' αυτό,
γρήγορα τα πιάτα, το νερό 'ναι ζεστό!»
Χτύπος δω: να, να, να! «Ε, γκαρσόν!» χτύπος κει,
«φέρε τη μπριτζόλα! το ψωμί δεν αρκεί!»

Θέλησε μαζί μου να τα φκιάσει
κάποια ξανθή καμωματού.
Την είχ' ένας κύριος γελάσει
και δεν ήρθε στο ραντεβού.

Μα 'γω δε δέχομ' από κυρίες
παρά μονάχα πουρμπουάρ.
Τέτοιες δε μ' αρέσουν ιστορίες·
ωραία κυρία, ωρεβουάρ.

«Ψιτ-ψιτ, ψιτ-ψιτ, μου 'πεσε, καημένε,
μια φουρκέτα απ' τα μαλλιά...»
«Ψιτ-ψιτ, ψιτ-ψιτ, αχ, μαζί μου μένε,
δώσε μου μπύρα και φιλιά!»

Άμοιρος που είμαι! Το τι τραβώ!

«Έ, μικρέ, ψιτ-ψιτ, τρέχα εκεί, παρ' αυτό» κτλ.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

ΠΕΛ ΜΕΛ / IV.

2007-07-21T08:49:00.000+03:00

IV.

[Α΄ ΚΟΠΕΛΑ]
Εδώ μέντα καραμέλα
έχω αρωματικά.

ΓΚΑΡΣΟΝΙ
Αχ, μικρή μου, έλα, έλα,
και μη γίνεσαι κακιά!

[Β΄ ΚΟΠΕΛΑ]
Καραμέλα στο χαρτάκι,
της κανέλας, ρώσικη.

ΓΚΑΡΣΟΝΙ
Το απαλό σου σωματάκι
καραμέλα στο χαρτί.

[Γ΄ ΚΟΠΕΛΑ]
Αν ο κύριος εζητούσε
καραμέλα φραμπουάζ...

ΓΚΑΡΣΟΝΙ
Κι ο Λενίν θα σ' αγαπούσε,
και ας είσαι μπουρζουάζ.

[Δ΄ ΚΟΠΕΛΑ]
Τα ξινά θα προτιμάτε·
τότε, πάρετε "σιτρόν".

ΓΚΑΡΣΟΝΙ
Καραμέλες κι αν πουλάτε,
με τα μάτια όλοι σάς τρων.

[Ε΄ ΚΟΠΕΛΑ]
Μα καλύτερα νομίζω
να διαλέξετε "μπανάν".

ΓΚΑΡΣΟΝΙ
Το μυαλό μου δεν ορίζω,
δώστε, δώστε μου ό,τι να 'ν'!

[ΣΤ' ΚΟΠΕΛΑ]
Καραμέλα, καραμέλα,
καραμέλα "σοκολάτ".

ΓΚΑΡΣΟΝΙ
Αχ, μικρή, μαζί μου έλα,
Πριγκιπέσσες μου, ελάτ'!

[ΟΛΕΣ ΜΑΖΙ]
Κόμισσα η μια,
η άλλη μαρκησία,
ζούσαμε τρελά
πέρα στη Ρωσία.

Αχ, ευγενικές
ήμαστε κοπέλες,
γίναμε γλυκές
τώρα καραμέλες.

Δώσε κατιτί
και αγόρασέ μας,
σκίσε το χαρτί
και πιπίλισέ μας.

Για τη δυστυχιά
διόλου μη σε μέλει.
Η ζωή γλυκιά
πίνε της το μέλι.

ΠΕΛ ΜΕΛ / ΙΙΙ.

2007-07-17T09:37:00.000+03:00

ΙΙΙ.

ΣΟΥΦΡΑΖΕΤΕΣ
Είμαστε μείς οι σουφραζέτες,
των γυναικώνε το καμάρι
και των αντρών μας η τρομάρα,
με το σακάκι και με τη φούστα
με το σκληρό και το γοβάκι
με τρανσπαράν και με κολάρα.

ΑΝΤΡΕΣ
Τι σαχλαμάρα! Τι σαχλαμάρα!

ΣΟΥΦΡΑΖΕΤΕΣ
Τον κόσμον όλον αψηφάμε,
κόρτε δεν ξέρουμε τι είναι,
για μας δεν έχει ο έρως τόξα.
Να κατορθώσουμε μονάχα
θητεία και ψήφο να χαρούμε,
άλλη δε θέλουμε πια δόξα.

ΑΝΤΡΕΣ
Θε μου τι λόξα! Θε μου τι λόξα!

ΣΟΥΦΡΑΖΕΤΕΣ
Εδοκιμάσαμε τους άντρες,
κατά διαβόλου μας επήγαν,
μα τώρα ήρθε η σειρά μας.
Του κράτους τώρα τα ηνία,
πρέπει να πάρουμε στα χέρια,
στα χέρια δω τα στιβαρά μας.

ΑΝΤΡΕΣ
Ω συφορά μας! Ω συφορά μας!

ΣΟΥΦΡΑΖΕΤΕΣ
Θέλουμε ισότητα και ψήφο,
στα υπουργεία θέλουμε θέσεις,
και ό,τι άλλο μας ανήκει.
Μα και στρατιώτες θα ντυθούμε,
να πολεμήσουμε θα πάμε
και θε να φέρουμε τη νίκη.

ΑΝΤΡΕΣ
Ένα ποντίκι! Ένα ποντίκι!

ΣΟΥΦΡΑΖΕΤΕΣ
Όλοι με μας αν κοροϊδεύουν
και διαρκώς αν σατιρίζουν
την ευγενή μας την ιδέα,
θα 'ρθει μια μέρα που θα μάθουν
ότι καλύτερα γελάει
όποιος γελάει τελευταία.

ΑΝΤΡΕΣ
Τα λέτε ωραία! Τα λέτε ωραία!

ΣΟΥΦΡΑΖΕΤΕΣ
Σαν πάρουμε την εξουσία
στους άντρες μας θα εμπιστευθούμε
το σπίτι, το νοικοκυριό μας.
Θα μαγειρεύουν στην κουζίνα,
θα συγυρίζουνε, θα πλένουν,
και θα κουνάνε το μωρό μας.

ΑΝΤΡΕΣ
Αλίμονό μας! Αλίμονό μας!

ΣΟΥΦΡΑΖΕΤΕΣ
Κυρία Παρρέν και λαίδη Πάνκχωρστ,
ξανθές Αγγλίδες, Ελληνίδες
με μάτια μαύρα και μεγάλα,
για την ιδέα παραμελούμε
τη νιότη μας, την ομορφιά μας,
τον έρωτα και όλα τ' άλλα.

ΑΝΤΡΕΣ
Θα σας βάλουμε στη γυάλα!

ΣΟΥΦΡΑΖΕΤΕΣ
Άντρες, αν δε σας πείθουν λόγια,
τότε μονάχο σύνθημά μας
θα 'ναι: πελέκι και λεπίδα!
Θα πολεμήσουμε μαζί σας
ώσπου να φύγει του αίματός μας
η τελευταία ρανίδα.

ΑΝΤΡΕΣ
Μια κατσαρίδα! Μια κατσαρίδα!

Ποιήματα ποιητικής

2007-07-16T10:38:00.000+03:00

Είναι μάλλον προσωπική εμμονή να κοιτάω συχνά-πυκνά τι γράφεται στο Internet για τον Καρυωτάκη. Πέρα από το έργο του, διάφορα χρήσιμα (ή και άχρηστα) κείμενα κάνουν την εμφάνισή τους στο διαδικτυακό αέρα. Στο archive.gr βρήκα, λοιπόν, ένα ενδιαφέρον κείμενο για τα λεγόμενα «ποιήματα ποιητικής» του Καρυωτάκη, σε σύγκριση με αντίστοιχα ποιήματα του Κ.Π. Καβάφη. «Ποιήματα ποιητικής» ονομάζονται τα αναστοχαστικά ποιήματα, τα ποιήματα δηλαδή στα οποία οι ποιητές στρέφουν το βλέμμα τους στην ίδια τους την τέχνη, στα εκφραστικά τους μέσα και στον τρόπο με τον οποίο δομείται ο λόγος τους. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι πρόκειται για προγραμματικά ποιήματα, τα οποία συνδυάζουν την καλλιτεχνική πρόθεση με την αισθητική αποτίμηση: ο ποιητής λειτουργεί, σε αυτά, ταυτόχρονα ως καλλιτέχνης και ως κριτικός -- ερχόμενος κοντά σε παλαιότερες λογοτεχνικές μορφές, όπου η λειτουργία της ποίησης και εκείνη της κριτικής δεν ήταν ξεκάθαρα διαχωρισμένες. Συγγραφέας του εν λόγω κειμένου είναι η Ανδρονίκη Μαστοράκη και μπορείτε να το δείτε εδώ.

ΠΕΛ ΜΕΛ / ΙΙ.

2007-07-14T11:24:00.000+03:00

ΙΙ.

[ΟΙ ΕΝΟΙΚΙΑΣΤΑΙ]

Τι τραβάμε, τι τραβάμε
κ' εμείς οι ενοικιασταί!
Τρύπα να 'μπουμε ζητάμε,
μα δε θά 'βρουμε ποτέ.
Σέρνουμε τα μπαγάκια μας
τραβώντας τα μαλλάκια μας.

Και δωμάτιο σαν εβρούμε
δέκα μέτρα υπό την γην,
«νοίκι! νοίκι! νοίκι!» ακούμε
και τρεπόμεθα εις φυγήν.
Χωρίς να εντρεπόμεθα,
όλο εις φυγήν τρεπόμεθα.

Refrain

Χαρά σ' εκείνον που μπορεί,
έτσι καλά και σώνει,
τον ύπνο του να τον χαρεί
χωρίς να τον πληρώνει.
Παλάτι έχει το βουνό
και σκέπασμα τον ουρανό
κ' ελπιδα το κανόνι.

Σε υπόγειο να 'σαι χάμου,
οχτακόσες σου ζητάν.
Δεν τις δίνεις; φουκαρά μου,
μες στο δρόμο σε πετάν!
Ή γδέρνεσαι και γδύνεσαι
ή αστρονόμος γίνεσαι.

Αν η τύχη σου χαρίσει
και δυο τρία, φτωχέ, παιδιά --
ο Θεός να το ζητήσει,
δε θα βρεις ούτε φωλιά.
Ή σέρνε τα μπαγάκια σου
ή σφάξε τα παιδάκια σου.

Refrain

Χαρά σ' εκείνον που μπορεί, κλπ.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

ΠΕΛ-ΜΕΛ / Ι.

2007-07-08T17:15:00.000+03:00

Ι.

ΑΝΤΡΕΣ
Έξω εδώ θ' αφήσουμε
κάθε παλιά μας γκρίνια,
θα μπούμε να γλεντήσουμε
τώρα στα καμαρίνια.
Εκεί φωλιά θα χτίσουμε,
χρυσά μας καναρίνια.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ
Εμείς πολύ σκεφτήκαμε
μαζί σας πριν ερθούμε.
Δεν ξέρουμε, δε βρήκαμε,
στο σπίτι τι θα πούμε,
μα δεν αντισταθήκαμε,
γιατί σας αγαπούμε.

ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ
Την αγάπη, την αγάπη
όποιος θεωρεί ντροπή,
όποι ν' αγαπήσει εντράπη,
μες στο σεπαρέ θα μπει.
Όλα τα κομφόρ τα βρίσκει,
στο γκαρσόν μια λέξη πες·
να, γεμάτοι μπρος σου οι δίσκοι
κ' έτοιμος ο καναπές.

ΑΝΤΡΕΣ
Την πόρτα θα κλειδώσουμε
και ο μπερντές θα πέσει·
το χέρι θε ν' απλώσουμε
στη λυγερή σας μέση,
σαμπάνια θα σας δώσουμε
κι ό,τι άλλο σας αρέσει.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ
Όμως εμείς θ' αφήνουμε
και τη σαμπάνια ακόμα·
μόνο φιλιά θα πίνουμε
απ' το γλυκό σας στόμα.
Στα μπράτσα σας θα γίνουμε,
στην αγκαλιά σας, λιώμα.

[ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ]
Την αγάπη, την αγάπη
όποιος θεωρεί ντροπή, κτλ.

ΑΝΤΡΕΣ
Ας δώσουμε τα χέρια μας
στην κάθε αγαπημένη·
φωλιά στα περιστέρια μας
το σεπαρέ θα γένει.
Προσμένουμε τα ταίρια μας,
η Αγάπη περιμένει.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ
Εμπρός, καιρό μη χάνουμε,
καθόλου μην αργούμε·
πολύ θα σας γλυκάνουμε,
πολύ θα γλυκαθούμε.
Ας κάνουμε ό,τι κάνουμε
εμπρός πια, δε βαστούμε!

[ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ]
Την αγάπη, την αγάπη
όποιος θεωρεί ντροπή, κτλ.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

ΑΝΤΡΕΣ
Και τώρα, να, κηρύσσεται
εις διωγμόν ο έρως,
στα σπίτια θα γυρίσετε,
αλίμονον! εγκαίρως.

ΓΥΝΑΙΚΕΣ
Εις διωγμόν κηρύσσεται,
αλίμονον! ο έρως,
και θα μας οδηγήσετε
στα σπίτια μας εγκαίρως.

Ολοκληρώθηκαν οι Εφηβικοί Στίχοι

2007-07-08T12:32:00.000+03:00

Μετά κόπων και βασάνων (!) ολοκληρώθηκε η δημοσιεύση των εφηβικών ποιημάτων του Καρυωτάκη. Επιλέγοντας πια την ετικέτα «Εφηβικοί Στίχοι», μπορείτε να τα δείτε όλα μαζί. Σύντομα τα ποιήματα αυτά θα πάρουν και την οδό προς το website μαζί με τα υπόλοιπα. Θα συνεχίσουν βέβαια να βρίσκονται και στο blog, όπου θα συνεχιστεί και η ανάρτηση επιπλέον υλικών.

ΣΤΟ ΣΤΑΥΡΟ

2007-07-08T12:17:00.000+03:00